Kıymetli hemşehrilerim bu haftanın konusu hafta tatili ve hafta tatilinde çalışılması halinde yapılması gerekenler.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 46ncı maddesinde işçinin tatil gününden önce aynı Kanunu’un 63.ncü maddesine göre belirlenmiş olan iş günlerinde çalışmış olması koşuluyla yedi günlük zaman dilimi içinde 24 saat dinlenme hakkının bulunduğu belirtilmiştir.Yani her çalışan altı günlük çalışma süresi sonunda bir gün dinlenmesi için izin verilmelidir. İşçinin hafta tatili gününde çalışma karşılığı olmaksızın bir günlük ücrete hak kazanacağı da İş Kanunu’nun 46ncı maddesinin ikinci fıkrasında ifade edilmiştir.
Eğer bir işyerinde haftalık 45 saatlik çalışma düzeni uygulanıyorsa ve haftada altı iş günü çalışılması bekleniyorsa, bu altı günde eksiksiz çalışılması gerekir.Hafta tatili süresi kesintisiz 24 saattir ve işçiye dinlenme süresi olarak verilmelidir.Bu düzenleme, çalışanların sürekli çalışma temposu içinde dinlenmelerini sağlamak ve verimliliği artırmak amacıyla uygulanmaktadır.
Hafta tatili hangi gün olmalıdır?
Kural olarak Pazar günü hafta tatili olarak belirlenmiştir.Ancak, işveren başka bir günü de işçiye hafta tatili olarak kullandırabilir. Burada önemli olan altı günlük çalışmayı izleyen tam gün işçinin dinlendirilmesidir.
Her işyerinde çalışanların hafta tatili aynı gün olmayabilir. Vardiyalı sistemde çalışan veya esnek çalışma modeline tabi olan işçiler için hafta tatili uygulaması farklı şekilde değerlendirilir.Vardiyalı çalışan işçiler için hafta tatili sabit bir gün olmak zorunda değildir. İşveren, işçinin hafta içinde çalıştığı süreyi göz önüne alarak haftada en az bir gün kesintisiz 24 saat tatil vermek zorundadır.Yani işveren vardiya düzenine göre hafta tatilini belirler.
Esnek çalışma modeline tabi işçiler de sözleşmede belirtilen haftalık çalışma sürelerini tamamlamışlarsa, hafta tatili hakkından yararlanırlar.
Hafta tatili, işçinin düzenli vardiya günlerinden biri olarak belirlenemez. İşçi her hafta kesintisiz en az 24 saat izinli olmak zorundadır.İşçi vardiyalı olarak çalışıyorsa ve pazar günü izin yapamıyorsa, işveren ona başka bir gün hafta tatili vermek zorundadır.Bu uygulama, işçinin haftalık dinlenme hakkının korunmasını sağlamak için yasal bir zorunluluktur.
Hafta tatili toplu olarak kullandırılabilir mi?
Hafta tatili toplu olarak kullandırılamaz.Her hafta kesintisiz 24 saat izin kullandırılması esastır.
Hafta içinde raporlu olmak, işçinin hafta tatili hakkını kaybetmesine neden olmaz. Eğer bir çalışan, doktor raporu nedeniyle işe gelemezse, raporlu olduğu günler çalışılmış kabul edilir. Çalışanın hafta boyunca tamamen raporlu olması durumunda bile, o hafta için hafta tatili hakkı devam eder.Kanunen çalışılmış sayılan süreler de ölüm izni, evlenme izni gibi bu kapsamda değerlendirilir.Eğer işçi dini bayram, milli bayram veya resmi tatil günlerinde çalışmamışsa, bu günler hafta tatiline hak kazanma sürecinde çalışılmış gün olarak kabul edilir.
Hafta tatili ücreti toplam kazancın bir parçasıdır. Bu nedenle; hafta tatili ücreti, işçinin brüt maaşına eklenerek SGK primine dahil edilir.İşçinin kıdem tazminatı hesaplanırken, hafta tatili ücreti de dikkate alınır.
Resmi tatil günü ile hafta tatili çakışırsa ne olur?
Hafta tatili ile resmi tatil gününün çakıştığı gün işçi çalışıyor olabilir. Örneğin 19 Mayıs’a denk gelen ve işçinin hafta tatili olan bir günde işçi çalışırsa ne olacaktır? İşçinin haftanın daha önceki günlerinde 45 saatlik çalışmasını doldurduğunu varsayarsak, bir de fazla mesai gündeme gelecektir. Bu hesaba göre işçiye bir yevmiye çalıştığı için ve birbuçuk yevmiye de fazla çalışması için ödenmelidir. Böyle bir günde çalışan işçiye 2,5 günlük ücret ödenmelidir.
Resmi tatile denk gelen hafta tatilinde işçi çalışmamışsa, bu işçiye ödenmesi gereken ekstra bir ücret bulunmamaktadır. İşçi sadece, normal şartlar altında alması gereken bir günlük ücretini alacaktır.
Çalışana hafta tatili kullandırılmazasa ne olur?
İşveren çalışana hafta tatili iznini kullandırmazsa, işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.Yani tüm haklarını talep ederek işten ayrılabilir.Hafta tatili ücreti ödenmeyen işçi, son 5 yıl içinde eksik ödenen ücretlerini dava yoluyla talep edebilir.
Sonuç olarak; hafta tatili hakkı, işçilerin fiziksel ve zihinsel olarak dinlenmelerini sağlamak, iş gücünün verimliliğini artırmak ve iş kazalarını önlemek amacıyla düzenlenmiştir.İşveren altı günlük çalışmanın ardından işçisine bir tam gün hafta tatili vermek zorundadır. İşçilerin çalışmadıkları hafta tatili günü için herhangi bir iş yapmadan tam ücret almaları zorunludur. Bu hak zorunlu ve ekonomik sebepler dışında işveren tarafından kısıtlanamaz.İşveren;
-
İşçinin hafta tatili hakkını kullanmasına izin vermelidir.
-
Hafta tatili gününde çalışmayan işçinin ücreti tam ödenmelidir.
-
Hafta tatilinde çalıştırılan işçiye günlük ücretinin iki katını ödenmelidir.
-
İşçiyi hafta tatili gününde çalışmaya zorlamamalıdır.
-
İşçi de hafta tatili gününde dinlenmeli, kendisine dinlenmesi için verilen tatil gününü başka bir işte çalışarak geçirmemelidir.
İşçi ve işverenin haklarını bilmesi çalışma hayatında dengeyi sağlayacak ve böylelikle çalışma barışına katkı sağlayacaktır.
Mutlu haftalar..
