Merhaba değerli okurlarım,
Önümüz Kurban Bayramı, 6-9 Haziran Kurban Bayramı tatilinin Arefe Günü de dikkate alındığında 2,5 günü iş gününe denk gelmektedir. Mevzuatımızda bayram çalışmaları Ulusal Bayram ve Genel Tatil (UBGT) günleri çalışması olarak adlandırılmaktadır.
Söz konusu Ulusal Bayram ve Genel Tatil çalışması ile ilgili hüküm 4857 sayılı İş Kanunu madde 47’de açıklanmış olup aşağıdaki gibidir.
– Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir. İşçi, günlük ve saatlik ücrete göre çalışıyor ise çalışmadığı günün ücretini de çalışmış gibi almaya hak kazanır.
– Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde işçilerin ulusal bayram ve genel tatil ücretleri işverence işçiye ödenir.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 49ncu maddesi 4ncü paragraf ile “Hasta, izinli veya sair sebeplerle mazeretli olduğu hallerde dahi aylığı tam olarak ödenen aylık ücretli işçilere 46, 47 ve 48 inci maddenin birinci fıkrası hükümleri uygulanmaz.” Bu şekilde aylık maktu ücretle çalışılması halinde çalışılmayan ulusal bayram genel tatil için ek bir ücret ödenmemektedir. Ancak madde devamı şu şekildedir. “Ancak bunlardan ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışanlara ayrıca çalıştığı her gün için bir günlük ücret ödenir. Böylece aylık maktu ücretle çalışan işçi çalıştığı tatil günü için ek bir gündelik daha almaktadır.
Yasal kural, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işçinin çalışmamasıdır. Ancak ekonomik durum ve çalışma şartlarının gereği ile işçilerin çalışması söz konusu olabilir. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işyerlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleri ile kararlaştırılır. Sözleşmelerde hüküm bulunmaması halinde söz konusu günlerde çalışılması için işçinin onayı gereklidir.
Ulusal Bayram ve Genel Tatil günlerinde çalışan işçilerin elde edeceği ücrete Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti denir. İşçi UBGT günlerinde işyerine bir saatlik çalışma için dahi gelmiş olsa tam gün çalışmış gibi bir yevmiyeye daha hak kazanır.Ödenmemiş ulusal bayram ve genel tatil ücretleri nasıl hesaplanır sorusunun cevabı bulunurken, hesaplamaların işçinin son ücreti üzerinden değil, çalışmanın gerçekleştiği dönemdeki ücreti esas alınarak yapılması gerekmektedir. Doktrinde genel olarak; hafta tatili günü ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinden birinin aynı güne denk gelmesi durumunda, işçi çalışmadıysa işçinin yalnız bir günlük ücrete hak kazanacağı belirtilmektedir.
Ulusal bayram ve genel tatil günü tatil yapmayarak çalışan işçiye çalıştığı her gün için bir günlük ücreti ödenir. Örneğin işçinin günlük ücreti 740TL ise, ulusal bayram ile genel tatil günü çalışan işçiye 740 TL+740TL=1.480TL ödenir. Bununla birlikte, ulusal bayram ile genel tatil günü işyerinde bir saatlik bir arızanın giderilmesi için çalıştırılan işçiye ücreti yine 1.480TL olarak ödenir.
Ulusal bayram ve genel tatil günleri için işçiye ücret ödenmesi yönündeki hüküm mutlak emredici bir kural olarak düzenlenmiş olup, ulusal bayram ve genel tatil günü çalışan işçiye ücret ödeme yerine başka bir gün izin kullandırılması kanuna aykırılık teşkil etmektedir. İşveren her durumda işçiye ulusal bayram ve genel tatili ücreti ödemek zorundadır.
Ulusal bayram ve genel tatil gününün hafta tatiline rastlaması halinde işçi bu gün çalıştırılırsa, işveren tarafından işçiye günlük ücretinin iki buçuk katı ücret ödenmesi gerekecektir.
Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile ilgili düzenlemeler emredici nitelikte olup toplu iş sözleşmeleriyle emredici hükümlere aykırı maddeler konulamaz. Örneğin , ulusal bayram ve genel tatil çalışmalarının ücrete dahil olacağına dair sözleşmeler geçersizdir.
Ulusal bayram ve genel tatil çalışması yapan personellerin ücret hesabında zaman zaman hatalı hesaplamalar ve eksik ödemeler yapılmaktadır. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2014/23997 K.2015/34572 numaralı ve 15.12.2015 tarihli kararında açıkça sabit olduğundan bir günlük ücret ödenmesini gerektiği açıktır. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılan eksik ödemelerden dolayı çalışan iş akdini haklı sebeple feshetmesi durumunda işveren işçiye kıdem tazminatını ödemek zorunda kalır.
Kurban Bayramınız mübarek olsun..
